<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?>
<rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
    <channel>
        <title>扇形グラフ on Visualizing.JP</title>
        <link>https://visualizing.jp/tags/%E6%89%87%E5%BD%A2%E3%82%B0%E3%83%A9%E3%83%95/</link>
        <description>Recent content in 扇形グラフ on Visualizing.JP</description>
        <generator>Hugo -- gohugo.io</generator>
        <language>ja-JP</language>
        <copyright>Yuichi Yazaki</copyright>
        <lastBuildDate>Mon, 15 Sep 2025 00:00:00 +0900</lastBuildDate><atom:link href="https://visualizing.jp/tags/%E6%89%87%E5%BD%A2%E3%82%B0%E3%83%A9%E3%83%95/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml" /><item>
        <title>半円に延長と内訳、四分円に密度──1880年『Album de statistique graphique』の交通路地図</title>
        <link>https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/</link>
        <pubDate>Mon, 15 Sep 2025 00:00:00 +0900</pubDate>
        
        <guid>https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/</guid>
        <description>&lt;img src="https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/12511007_closeup.png" alt="Featured image of post 半円に延長と内訳、四分円に密度──1880年『Album de statistique graphique』の交通路地図" /&gt;&lt;p&gt;1880年の『Album de statistique graphique』（筆者訳：統計図表アルバム）の第1図は、フランスの県ごとに半円を1つ置いた地図です。半円の面積で、1878年末の交通路の総延長を表しています。半円の中の7つの扇形が道の種類ごとの内訳を、下の2つの四分円が、面積あたりと人口あたりの延長を示しています。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;題は &amp;ldquo;Carte figurative du développement des voies de communication par département au 31 décembre 1878&amp;rdquo;。作ったのはフランス公共事業省のカルト・図面局で、図に個人の名はありません。以下は、図の凡例と数表、アルバムのはしがき（&lt;em&gt;Journal de la Société statistique de Paris&lt;/em&gt; 1881年に転載）、局を率いた Émile Cheysson（エミール・シェイソン）本人の文章に沿います。&lt;/p&gt;
&lt;h2 id=&#34;1880年7月議員のための統計図表アルバム&#34;&gt;1880年7月、議員のための統計図表アルバム
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;始まりは、1878年3月12日の省令です。「カルト・図面・文書・図表統計局」を組織し、その第2条で、統計図表アルバムを毎年出すと決めました。7月3日の省令が、内容を詳しく定めています。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;1879年版は12図で、同時代の書評は、シェイソンの指揮のもとでカルト・図面課が作成した、と書いています。シェイソン本人は1890年に「元・公共事業省カルト・図面局長」と署名し、1879年版が最初の適用だった、と書きます。壁掛け地図の「1878年版」に触れた記事もありますが、本人の数え方では1879年版が第1号です。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;この図は、2冊目の1880年版に入っています。扉には「1880年7月」とあり、発行はパリの国立印刷所です。全16図のうち第1図がこの地図で、第16図は主要国の鉄道の発展を描いた図です（&lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-railway/&#34; &gt;鉄道発展図の記事&lt;/a&gt;）。1880年版の作者を明記した資料はなく、所蔵館の David Rumsey Map Collection は、公共事業省とシェイソンを作者として登録しています。&lt;/p&gt;
&lt;figure class=&#34;vz-figure gallery-image vz-figure--captioned&#34;&gt;
&lt;a href=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/12511007.png&#34; target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;&gt;&lt;img src=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/12511007.png&#34; width=&#34;2000&#34; height=&#34;1616&#34; srcset=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/12511007_hu_dffac26f1e1c1e06.png 480w, https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/12511007_hu_c0b39e53db0513c2.png 1024w&#34; sizes=&#34;(min-width: 768px) 700px, 100vw&#34; loading=&#34;lazy&#34; alt=&#34;フランス全土の県ごとに半円の図を置き、左下に凡例、右に県別の数表を載せた折り込みの図版&#34;&gt;&lt;/a&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;span class=&#34;vz-figure__no&#34; data-label=&#34;図&#34;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&#34;vz-figure__text&#34;&gt;フランス全土の県ごとに半円の図を置き、左下に凡例、右に県別の数表を載せた折り込みの図版&lt;/span&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;第1図の全体。左下に凡例、右に県別の数表がある&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;フランス公共事業省（1880）、David Rumsey Map Center, Stanford Libraries 所蔵／David Rumsey Map Collection より引用（CC BY-NC-SA 3.0）&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;はしがきによると、16図はすべて大判で、特別な折り方で議会資料の判型に収めました。石版をやめて石版彫刻にし、同じ色の濃淡はハッチングの密度で出しています。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;読み手は、はしがきの最後に書かれています。&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;le nouvel album pourra être consulté avec profit par les membres du Parlement, auxquels il est spécialement destiné, par les administrateurs, par les économistes …&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;新しいアルバムは&lt;strong&gt;とくに国会議員のため&lt;/strong&gt;のもので、行政官や経済学者にも役立つだろう、という趣旨です。データの基準日は1879年1月1日で、刊行は1880年7月。シェイソンは1890年に、アルバムの数値はふつう刊行年の2年前のものだ、と書いています。&lt;/p&gt;
&lt;h2 id=&#34;凡例を読む半円7つの扇形2つの四分円&#34;&gt;凡例を読む──半円、7つの扇形、2つの四分円
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;約束ごとは、図の左下の凡例に書かれています。&lt;/p&gt;
&lt;figure class=&#34;vz-figure gallery-image vz-figure--captioned&#34;&gt;
&lt;a href=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/legend-table.jpg&#34; target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;&gt;&lt;img src=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/legend-table.jpg&#34; width=&#34;1400&#34; height=&#34;2142&#34; srcset=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/legend-table_hu_7e3328c6b883aafd.jpg 480w, https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/legend-table_hu_b7a093552e371a97.jpg 1024w&#34; sizes=&#34;(min-width: 768px) 700px, 100vw&#34; loading=&#34;lazy&#34; alt=&#34;凡例の枠。上に説明文、中ほどに扇形の番号・道の種類・色・縮尺の対照表、下に数表の案内と出典&#34;&gt;&lt;/a&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;span class=&#34;vz-figure__no&#34; data-label=&#34;図&#34;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&#34;vz-figure__text&#34;&gt;凡例の枠。上に説明文、中ほどに扇形の番号・道の種類・色・縮尺の対照表、下に数表の案内と出典&lt;/span&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;第1図の凡例（LÉGENDE）&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;フランス公共事業省（1880）、David Rumsey Map Center, Stanford Libraries 所蔵／David Rumsey Map Collection より引用（CC BY-NC-SA 3.0）&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;Chacune de ces longueurs est exprimée par un secteur, qui occupe toujours la même place sur le diagramme, au-dessus du diamètre horizontal, et qui est teinté d&amp;rsquo;une couleur particulière. L&amp;rsquo;ensemble de ces secteurs compose un demi-cercle, dont la surface est proportionnelle au développement des voies du Département.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;道の長さは扇形で表し、扇形は直径より上のいつも同じ位置に置いて、決まった色で塗る。扇形を合わせた半円の面積は、県の交通路の延長に比例する。続けて、下の2つの四分円は延長と人口・領土との比率を表す、と書いています。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;対照表を、データと見た目の対応に直します。&lt;/p&gt;
&lt;table&gt;
  &lt;thead&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;th&gt;データ&lt;/th&gt;
          &lt;th&gt;見た目&lt;/th&gt;
          &lt;th&gt;色（凡例の表記）&lt;/th&gt;
          &lt;th&gt;縮尺（凡例）&lt;/th&gt;
      &lt;/tr&gt;
  &lt;/thead&gt;
  &lt;tbody&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;県の交通路の総延長&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;上の半円の面積&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;―&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;半径 0.025 m が 12,000 km&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;国道（Routes nationales）&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;第1扇形（左端）の面積&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;紫&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;同上&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;県道（Routes départementales）&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;第2扇形&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;橙&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;同上&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;可航水路（Voies navigables）&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;第3扇形&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;黄&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;同上&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;鉄道（Chemins de fer）&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;第4扇形&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;青&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;同上&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;広域連絡町村道（de grande communication）&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;第5扇形&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;ばら色・濃&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;同上&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;共同利益町村道（d&amp;rsquo;intérêt commun）&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;第6扇形&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;ばら色・中&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;同上&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;普通町村道（ordinaires）&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;第7扇形&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;ばら色・淡&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;同上&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;総延長 ÷ 領土の面積（km²あたり）&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;下・左の四分円の面積&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;青&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;半径 0.005 m が 1&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;総延長 ÷ 人口（住民100人あたり）&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;下・右の四分円の面積&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;黄&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;半径 0.007 m が 1&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
      &lt;tr&gt;
          &lt;td&gt;県&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;半円を置く位置&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;―&lt;/td&gt;
          &lt;td&gt;各県の中&lt;/td&gt;
      &lt;/tr&gt;
  &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;扇形は7つ、色相は5つです。町村道は法の3区分を、ばら色の濃淡で分けています。凡例の注によると、12,000 km の縮尺は半円と各扇形の両方に当てはまります。県の中では半径が共通なので、扇形の角度も延長に比例します。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;並び順は凡例も数表の列も同じですが、その理由はどこにも書かれていません。下地は県境、川、海岸線、道路と鉄道の線、地名で、起伏の表現はありません。海の上には、見本の図が1つ置かれています。&lt;/p&gt;
&lt;figure class=&#34;vz-figure gallery-image vz-figure--captioned&#34;&gt;
&lt;a href=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/12511007_legend.png&#34; target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;&gt;&lt;img src=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/12511007_legend.png&#34; width=&#34;344&#34; height=&#34;265&#34; srcset=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/12511007_legend_hu_e67c0b3a27a44a1e.png 480w, https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/12511007_legend_hu_7833dd51f3b63210.png 1024w&#34; sizes=&#34;(min-width: 768px) 700px, 100vw&#34; loading=&#34;lazy&#34; alt=&#34;上が7色の扇形に分かれた半円、下に青と黄の四分円が付いた、平均的な県の見本図&#34;&gt;&lt;/a&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;span class=&#34;vz-figure__no&#34; data-label=&#34;図&#34;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&#34;vz-figure__text&#34;&gt;上が7色の扇形に分かれた半円、下に青と黄の四分円が付いた、平均的な県の見本図&lt;/span&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;海上の見本図「DÉPARTEMENT MOYEN（平均的な県）」&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;フランス公共事業省（1880）、David Rumsey Map Center, Stanford Libraries 所蔵／David Rumsey Map Collection より引用（CC BY-NC-SA 3.0）&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;凡例の下には出典欄があります。国道・県道・水路は土木技師団の現況表、町村道は内務省の現況表、人口と面積は1879年の『フランス統計年鑑』です。町村道だけ、基準日が1年前（1878年1月1日）です。鉄道の出典は、この欄にはありません。&lt;/p&gt;
&lt;h2 id=&#34;数表と突き合わせる全国の合計とセーヌ県&#34;&gt;数表と突き合わせる──全国の合計とセーヌ県
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;凡例は、数字の置き場所も明記しています。&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;Les chiffres, qui mesurent ces données et dont les diagrammes se bornent à donner la traduction graphique, sont groupés dans un tableau placé à droite de la Carte.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;図は数値を絵に訳しているだけで、数値は地図の右の表にまとめてある、という一文です。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;最下行の「合計と平均」は、国道 37,279.9 km、県道 38,358.6 km、可航水路 13,046.7 km、鉄道 28,435.0 km、町村道 417,264.6 km。比率の平均は km²あたり 1.01、100人あたり 1.45 です。足すと約53.4万kmで、町村道が約78%、鉄道は約5%（筆者の計算）。半円の180°のうち、鉄道の青は約10°にすぎません（筆者の計算）。&lt;/p&gt;
&lt;figure class=&#34;vz-figure gallery-image vz-figure--captioned&#34;&gt;
&lt;a href=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/seine-paris-diagrams.jpg&#34; target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;&gt;&lt;img src=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/seine-paris-diagrams.jpg&#34; width=&#34;1400&#34; height=&#34;1011&#34; srcset=&#34;https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/seine-paris-diagrams_hu_aecce3d5a29fdda4.jpg 480w, https://visualizing.jp/chart-map-transportation-infrastructure/images/seine-paris-diagrams_hu_1660bb9477d3a484.jpg 1024w&#34; sizes=&#34;(min-width: 768px) 700px, 100vw&#34; loading=&#34;lazy&#34; alt=&#34;パリ周辺。小さなセーヌ県の半円の下に大きな青い四分円があり、黄の四分円はほとんど見えない。周りの県は大きな半円&#34;&gt;&lt;/a&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;span class=&#34;vz-figure__no&#34; data-label=&#34;図&#34;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&#34;vz-figure__text&#34;&gt;パリ周辺。小さなセーヌ県の半円の下に大きな青い四分円があり、黄の四分円はほとんど見えない。周りの県は大きな半円&lt;/span&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;パリ周辺。中央の小さな図がセーヌ県、左下がセーヌ＝エ＝オワーズ県&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;フランス公共事業省（1880）、David Rumsey Map Center, Stanford Libraries 所蔵／David Rumsey Map Collection より引用（CC BY-NC-SA 3.0）&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;パリを含むセーヌ県は、数表の5列を足すと約1,010 km（筆者の計算）で、半円は小さい。いっぽう km²あたりは 2.11 で全県で最も高い水準、100人あたりは 0.04 です。凡例の縮尺で計算すると、青の四分円の半径は約7.3 mm、黄は約1.4 mm（筆者の計算）。小さな半円の下に大きな青がつき、黄はほとんど見えません。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;隣のセーヌ＝エ＝オワーズ県は、2つの比率がどちらも 1.29 です。それでも、黄の四分円の半径は約8.0 mm、青は約5.7 mmになります（筆者の計算）。2つの比率の縮尺が、0.005 m と 0.007 m で違うからです。&lt;strong&gt;左右の四分円は、同じ物差しで大きさを比べるようには作られていない&lt;/strong&gt;と読めます。比べられるのは、県どうしの左と左、右と右です。&lt;/p&gt;
&lt;h2 id=&#34;扇とフォワイエシェイソンの言葉で読む&#34;&gt;「扇」と「フォワイエ」──シェイソンの言葉で読む
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;1880年版のはしがきは、この図の型を自分で説明しています。&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;Les planches 1 et 2 ont eu recours aux diagrammes par secteurs diversement coloriés, dont chacun est affecté à la représentation d&amp;rsquo;un élément distinct et dont l&amp;rsquo;ensemble constitue une sorte d&amp;rsquo;éventail.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;色の違う扇形が一つずつ別の要素を表し、全体で「一種の扇（éventail）」になる。続けて第1図を、県ごとの「絶対的な進み具合と、比率で見た進み具合」を示す図だ、と書きます。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;はしがきは、第1・2・16図を「カルトグラム・ア・フォワイエ・ディアグラフィック（cartogrammes à foyers diagraphiques）」に分類します。ほかの多くは、帯の幅で量を表す「帯のカルトグラム」です。この名は、シェイソンが1878年の万国博覧会の報告で付けました。示したい点を「フォワイエ（中心）」とし、その上に小さな図を建てる方式です。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;同じ1878年の報告で、シェイソンは扇形の読み違いにも触れています。マルセイユ商工会議所の円環図は、量を弧の長さで表していました。&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;si la légende n&amp;rsquo;y mettait ordre, l&amp;rsquo;esprit serait tenté de faire intervenir dans la mesure des faits, non la largeur des arcs, mais l&amp;rsquo;aire des secteurs.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;凡例が正さなければ、読み手は弧の長さではなく、扇形の面積で量を測ろうとしてしまう、という指摘です。第1図の凡例は、最初から「面積」を約束ごとにしています。読み手が自然に見る量を、そのまま約束ごとに選んだと読めます。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;1890年の解説は、半円を扇形に分ける作りの例として1886年版の第34図を挙げ、県ごとの図が「色を塗った扇」の姿になる、と書きます。第1図と同じ作りだと読めます。同じ文章には戒めもあります。&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;Il faut surtout se garder de vouloir trop dire de choses à la fois, et de devenir obscur à force d&amp;rsquo;être complet. … Si un diagramme est touffu au point de n&amp;rsquo;être plus clair, mieux vaut le tableau de chiffres dont il est la traduction.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;一度に多くを言おうとして分かりにくくなるのを避けよ。図が込み入るなら、元の数表のほうがよい。第1図は1つの記号に4つの層を重ねつつ、数表を同じ紙面に置いています。込み入った分を数表に任せる設計だと読めます。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;シェイソンは、行政の目的は研究材料を用意することで、結論を出す義務はない、とも書いています。並び順から当時の価値観を読み取ることは、作り手自身が控えたことだと読めます。&lt;/p&gt;
&lt;h2 id=&#34;第三者はこのアルバムをどう見たか&#34;&gt;第三者はこのアルバムをどう見たか
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;同時代の評に、統計家 Toussaint Loua（トゥサン・ルア）の1879年版の書評があります。Loua は延長と平均トン数を並べ、水路は国道の3分の1の長さで相対的に4倍を運び、鉄道のトン数は国道の9倍だ、と書きます。第1図への評ではありませんが、延長の図では約10°の鉄道が、平均トン数では水路も国道も大きく上回ります。1880年版では、トン数は第5〜7図の帯の地図が同じ縮尺で受け持っています。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Michael Friendly（マイケル・フレンドリー）は2008年の論文で、アルバム全体を統計グラフィックスの「黄金時代」の頂点に置きます。Funkhouser（1937）の評価を引いています。&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;the Albums present the finest specimens of French graphic work in the century and considerable pride was taken in them by the French people, statisticians and laymen alike.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;その世紀のフランスの図表の最良の見本で、統計家も一般の人も誇りにした、という評価です。円や放射状の形、「pie maps」が好まれたとも書いていますが、第1図そのものには触れていません。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Friendly は、パイチャートを「半径が一定で角度が変わる」図、ポーラーエリア図（コックスコーム）を「角度が一定で半径が変わる」図と区別しています。Rumsey の目録はこの図版に「coxcombs」と注記していますが、第1図の扇形は半径が共通で角度が変わります。Friendly の定義では、パイチャートの半円版にあたると読めます。&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Rumsey の目録は、アルバムを Charles Joseph Minard（シャルル・ジョゼフ・ミナール）の仕事に触発されたもの、と紹介しています。シェイソン自身も1890年の解説を、先人 Minard の名から始めています。アルバムは1883年、省の統計公報とともに、科学アカデミーのモンティヨン統計賞を受けました。&lt;/p&gt;
&lt;h2 id=&#34;使い道&#34;&gt;使い道
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;この図から持ち帰れるのは、1つの記号に複数の量を載せるときの、約束ごとの置き方です。&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;大きさと内訳を分ける：半円の大きさで総量、扇形の角度で内訳を表す。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;カテゴリの位置を固定する：扇形は「いつも同じ位置」に置く。色を見分けにくくても、位置で読める。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;面積で読むと、凡例に書く：読み手が面積で測りたがるなら、それを約束ごとにする。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;縮尺が違うなら、縮尺を書く：凡例に数値があれば、読み手は比べてよい組を判断できる。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;見本を置く：「平均的な県」が、どの県の図にも当てはめられる基準になる。&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;数表と出典を同じ紙面に置く：基準日のずれ（町村道だけ1年前）も、凡例に書く。&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p&gt;そのうえで、延長の図は&lt;strong&gt;使われ方を示しません&lt;/strong&gt;。Loua が延長とトン数を並べたように、量と流れは別の図で受け持つことになります。何を測った図かを、題と凡例で言い切っておくことが前提です。&lt;/p&gt;
&lt;h2 id=&#34;参考出典&#34;&gt;参考・出典
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;一次情報&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Ministère des Travaux Publics, Direction des Cartes et Plans, &amp;ldquo;Carte figurative du développement des voies de communication par département au 31 décembre 1878,&amp;rdquo; &lt;em&gt;Album de statistique graphique&lt;/em&gt;, 1880, Pl. 1. David Rumsey Map Collection, List No. 12511.007. &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://www.davidrumsey.com/luna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~309764~90078941&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;David Rumsey Map Collection&lt;/a&gt; / &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://www.davidrumsey.com/luna/servlet/iiif/m/RUMSEY~8~1~309764~90078941/manifest&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;IIIF マニフェスト&lt;/a&gt; / &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://archive.org/details/dr_carte-figurative-du-developpment-des-voies-de-communication-par-department-12511007&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;Internet Archive&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;「Bibliographie. Notice relative à l&amp;rsquo;album de statistique graphique [publié par le Ministère des travaux publics en 1880]」&lt;em&gt;Journal de la Société statistique de Paris&lt;/em&gt;, 22, 1881, pp. 25–28（1880年版のはしがきの転載）. &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://www.numdam.org/item/JSFS_1881__22__25_0/&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;Numdam&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;「Notice statistique sur l&amp;rsquo;album des voies de communication」&lt;em&gt;Journal de la Société statistique de Paris&lt;/em&gt;, 21, 1880, pp. 6–11. &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://www.numdam.org/item/JSFS_1880__21__6_0/&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;Numdam&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;É. Cheysson, 「L&amp;rsquo;Album de statistique graphique publié par le ministère des travaux publics」&lt;em&gt;Journal de la Société statistique de Paris&lt;/em&gt;, 31, 1890, pp. 11–23. &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://www.numdam.org/item/JSFS_1890__31__11_0/&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;Numdam&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;É. Cheysson, 「Les méthodes de statistique graphique à l&amp;rsquo;Exposition universelle de 1878」&lt;em&gt;Journal de la Société statistique de Paris&lt;/em&gt;, 19, 1878, pp. 323–333. &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://www.numdam.org/item/JSFS_1878__19__323_0/&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;Numdam&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;David Rumsey Map Collection, Copyright and Permissions. &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://www.davidrumsey.com/about/copyright-and-permissions&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;利用条件&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;第三者評価&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;T. Loua, 「Bibliographie. L&amp;rsquo;Album de statistique graphique pour 1879」&lt;em&gt;Journal de la Société statistique de Paris&lt;/em&gt;, 20, 1879, p. 308. &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://www.numdam.org/item/JSFS_1879__20__308_0/&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;Numdam&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Michael Friendly, &amp;ldquo;The Golden Age of Statistical Graphics,&amp;rdquo; &lt;em&gt;Statistical Science&lt;/em&gt;, 23(4), 2008, pp. 502–535. &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://doi.org/10.1214/08-STS268&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;doi:10.1214/08-STS268&lt;/a&gt; / &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://arxiv.org/abs/0906.3979&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;arXiv&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;David Rumsey Map Collection の目録（図版の注記 &amp;ldquo;coxcombs&amp;rdquo; と、アルバムの解説）. &lt;a class=&#34;link&#34; href=&#34;https://www.davidrumsey.com/luna/servlet/as/search?q=pub_list_no=%2212511.000%22&amp;amp;lc=RUMSEY~8~1&amp;amp;os=0&amp;amp;bs=50&#34;  target=&#34;_blank&#34; rel=&#34;noopener&#34;
    &gt;検索結果&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;</description>
        </item>
        
    </channel>
</rss>
